تبلیغات
قزوین سبز
قزوین سبز
آرمان انجمن دوستداران باغستان سنتی قزوین 
قالب وبلاگ


تقسیم آب برای آبیاری باغستان‌های سنتی با عنوان دانش بومی تقسیم آب باغات قزوین در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسید.

محمد علی حضرتی مدیر کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان قزوین با اعلام این خبر گفت: بر اساس منابع تاریخی و گزارش سفرنامه‌های موجود، شهر قزوین از گذشته‌های دور با وجود کم‌آبی دارای باغات بسیار بوده و با توجه به وسعت باغ و محدودیت منابع آبی احتیاج به یک نظام پیچیده و دقیق آبیاری داشته است. طبق روایت‌های مختلف نظام تقسیم آب حتی قبل از نگارش طوماری که در دوره ایلخانی صورت گرفته نیز وجود داشته و به دلیل اختلاف‌های زیاد به صورت مکتوب تدوین شده و گروهی نیز بر این عقیده هستند که طومار تقسیم آب زاینده رود که توسط شیخ بهایی در عصر صفوی نوشته شد بر مبنای تقسیم آب باغات قزوین بوده است.

وی شیوه تقسیم آب باغات قزوین را منحصر به فرد خواند و تصریح کرد: آبیاری بیش از سی هزار هكتار باغ از چهار رودخانه فصلی در شش نوبت در یك دوره زمانی تقریباً ۱۵۰ روزه آن هم به شكل غرقابی ( شیوه‌ای كه در آن كلیه سطح باغ به ارتفاع حدوداً ۳۰ الی ۴۰ سانتی متر پر آب می‌شود) باید بر اساس یك نظام بسیار پیچیده و دقیق باشد که با گذشت ده قرن همچنان به حیات خود ادامه می‌دهد. نظامی كه در آن برای جلوگیری از اتلاف وقت و آب، باغات به شكل ردیفی و بر اساس نوبت آبیاری شده و پس از آنكه باغی لبریز می‌شود آب به صورت سرریز به باغ مجاور ریخته و به همین شكل تا انتهای فند آبیاری می شود. و آب دیگر به جوی برگردانده نمی‌شود تا به باغ دیگر برود که این از شاهکارهای آبیاری این نظام است.

مدیر کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان قزوین با اشاره به روند تقسیم آب در باغات قزوین افزود: نحوه تقسیم آب در باغستان‌های سنتی قزوین از یک دقت و نظم خاصی برخوردار است که در گذشته به دلیل کم آبی شهر و درگیری‌های بسیاری که بین باغداران به وجود می‌آمد توسط یکی از دخوهای خردمند و با تجربه قزوینی به نام “حسین سیاه کلاه” طراحی و برای مجموع ۴۸ نار از باغستان‎های قزوین سهمی آب در نظر گرفته شده که بسیار دقیق است.

حضرتی یاد آور شد: میزان سهم حق آبه بر اساس ” هنگام ” است که ۱۲ ساعت را در برمی‌گیرد. سهم نار بر حسب فصل یک هنگام و نیم آب و کمتر از آن است. گذشته از آب‌هایی که به صورت حقابه به همه باغستان‌ها می‌رسد، آب‌هایی نیز وجود دارد که به فروش می‌رسد و بابت آن آب بها پرداخته می‌شود. تمامی باغستان سنتی قزوین با حق آب از چهار رشته رودخانه فصلی (رودخانه ارنجک، رودخانه بازار، رودخانه زویار، رودخانه دلیچای) و یک رودخانه سیلابی به نام رودخانه وشته آبیاری می‌شود. که نحوه تقسیم آب رودخانه‌ها نیز بین سامان‌ها، محل‌ها و انهار بر اساس تقسیم نامه‌ای قدیمی که به نام طومار آب معروف و مورد قبول عموم دخوها، باغبان‌ها و باغداران است انجام می‌گردد.

این مقام مسئول رسم آبیاری را دو نوع عنوان کرد و اظهار داشت: قبل از نوبت آبیاری هر باغبانی موظف است برای دریافت آب و انجام آبیاری آماده شود. آمادگی شامل ایجاد بند خاکی در مقابل دهنه هر باغ و مسدود کردن دهنه سایر باغ‌ها و انهار است تا آب بدون تلفات با عبور از مسیر معینی به نهر مورد نظر وارد شود زمان تحویل آب معمولاً غروب یا طلوع آفتاب است. آبیاری در باغ‌های سنتی قزوین به دو رسم غیر مکتوب و مکتوب انجام می‌شود که مورد قبول همه صاحبان باغ است.

حضرتی در ادامه بیان کرد: در حال حاضر با توسعه شهر نشینی و سرعت رشد سریع صنعت و تکنولوژی، محیط زیست و فضاهای سبز تخریب و بیشتر زمین‌های مرغوب زراعی و باغی به کارخانه‌های صنعتی و مناطق مسکونی تبدیل شده و این عدم تعادل و ناهماهنگی در محیط زیست (فضای سبز) در زندگی انسان‌ها اثرات مخربی بر جای گذاشته است. شرایط نامساعد آب و هوایی، امنیت، آفات و بیماری‌ها، آتش سوزی، تغییر کاربری باغات، قیمت اراضی نیز از دیگر مشکلات برای حفظ این آثار زیست محیطی و طبیعی است که باید با همکاری دستگاه‌ها متولی و مردم از این مواهب حفاظت و نگهداری شود.

وی آشنا سازی مردم با نظام آبیاری باغات از طریق رسانه‎های عمومی، به روز كردن سیستم آبیاری جهت رفع هرگونه اتلاف آب و زمان، ثبت و ضبط تجربیات باغداران و میرابان قدیم جهت انتقال دانش بومی آنان به نسل جدید، اصلاح مسیر رودخانه‎ها كه در طی زمان و با مداخلات مدیریت شهری برای ساخت خیابان‌ها و پل‌های جدید دچار تخریب و آسیب دیدگی شده‎اند، تدوین برنامه‌ای جامع در خصوص حفظ باغستان سنتی قزوین را از جمله راهـكارهای حفـاظت از باغستان سنتی دانست و افزود: با توجه به اهمیت شیوه و دانش تقسیم آب در باغستان سنتی این موضوع در جلسه شورای تخصصی ثبت میراث ناملموس که با حضور دکتر طالبیان معاون میراث فرهنگی و دکتر نظری مدیر کل دفتر ثبت آثار کشور و اعضای شورای برگزار شد ارائه و مورد بررسی و تائید نهایی قرار گرفت که خوشبختانه در فهرست میراث ملی کشور به ثبت رسید و امیدواریم از این طریق بتوانیم در راستای حفاظت و صیانت از آثار تاریخی ارزشمند استان به خصوص باغستان سنتی قزوین گام‌های موثری برداریم .


[ شنبه 4 آذر 1396 ] [ 05:29 ق.ظ ] [ مهدی نوروزنیا ] [ نظرات ]
.: Weblog Themes By Pichak :.

درباره وبلاگ

"انجمن دوستداران باغستان سنتی قزوین" توسط برخی از دانشمندان علوم کشاورزی و محیط زیست ، دانشجویان و فعالین زیست محیط ، کشاورزان و باغداران شریف ، به مدیریت حجة الاسلام مهدی نوروزنیا تاسیس گردیده تا برای آشنا نمودن نسل امروز و فـــردا با ارزش‌هـای مادی و معنوی باغستان‌هـای قـزوین به عنوان میراث فرهنگی مردم قزوین، با برنامه هائی ازجمله:
برگزاری کنگره و جشنواره وایجاد نمایشگاه و موزه و همچنین برگزاری کارگاه آموزشی
مراقبت از درختـان ومحیط زیست و نیز جذب گردشگران داخلی و خارجی و همچنین حمایت از طرفداران محیط زیست اقدام می نماید.
آخرین مطالب
لیست آخرین مطالب
آمار سایت
بازدیدهای امروز : نفر
بازدیدهای دیروز : نفر
كل بازدیدها : نفر
بازدید این ماه : نفر
بازدید ماه قبل : نفر
تعداد نویسندگان : عدد
كل مطالب : عدد
آخرین بروز رسانی :
امکانات وب
http://payaupload.ir/up/94/5/k1mv_7.png


  • paper | خرید بک لینک رایگان | خرید لینک
  • وب نوکیا اس ام اس | لوک پستیو