تبلیغات
قزوین سبز
قزوین سبز
آرمان انجمن دوستداران باغستان سنتی قزوین 
قالب وبلاگ

        رالف بوهنر، استاد تمام جنگلداری دانشگاه گوتینگن آلمان :  "آنچه من امروز دیدم، فوق العاده، بسیارزیبا و در دنیا منحصر بفرد است. اگر ارزش آن را بشناسید و معرفی کنید، مردم از سراسر دنیا برای دیدن آن به ایران خواهند آمد." اینها بخشی از سخنان ایشان است که در اکتبر2015 به همراه یک تیم 15 نفره از اساتید دانشگاه های آلمان، مصر و ارمنستان از باغستان سنتی قزوین دیدن کرد. این بازدید طی کارگاه نیم روزه ی باغستان صورت گرفت که توسط انجمن توسعه حیات شهر و در قالب کنفرانس بین المللی "آب، سرچشمه زندگی"  برنامه ریزی و اجرا شد.

- زیبایی باغستان، ترکیب ویژه ی باغات بدون حصار در یک پهنه ی 2500 هکتاری، تنوع ژنتیکی درختان، وجود درختان چندصدساله و از همه مهمتر شیوه ی بسیار هوشمندانه و منحصر بفرد در مدیریت بومی آب از جمله دلایل این شگفتی بودند.

- اما باغستان سنتی قزوین مانند بسیاری دیگر از باغات، اراضی کشاورزی، جنگل ها و کوه ها مورد هجمه ی توسعه ی نامتوارن و بی توجهی عمومی به حفظ منابع زیستی قرار دارد.

- در این نوشتار برآنیم تا باغستان زیبا و کهن قزوین و اهمیت حیاتی آن را برای منطقه معرفی کنیم و در انتها نگاهی بسیار گدرا به عواملی داشته باشیم که در سال های اخیر موجب تخریب هایی نگران کننده ای را در پهنه ی باغستان رقم می زنند.

- باغستان سنتی قزوین، با قدمت بیش از هزارسال و با وسعت حدود 2500 هکتار، از سه طرف شهر قزوین را دربرگرفته است. باغستان سنتی، مجموعه ای است بسیار زیبا از باغات در هم تنیده و بی حصار که درختان بادام، پسته و بهترین بوته های انگور را در خود جای داده است. باغستان، مهمترین شاخصه ی محیط زیستی استان قزوین است که تاثیری فرااستانی دارد  و یک تنه در برابر هجوم ریزگردها و آلودگی های صنعتی ایستاده است.

اهمیت باغستان سنتی وقتی بیشتر آشکار می شود که بدانیم اکوسیستم منطقه و در نتیجه تمدن در شهر قزوین بر پایه ی باغستان شکل گرفته است. مجموعه ای شگفت و بی نظیر که نشان از هوشمندی ساکنان شهر در تعامل با منابع زیستی خود از راه تبدیل تهدیدهای طبیعی به فرصت زندگی دارد.

- حسین بشارت در کتاب "شهر من یزد" به این نکته ی بسیار مهم اشاره می کند که " تمدن بشری از مناطقی آغاز شده است که کار و کوشش ساکنان آن سرزمین ها نتیجه بخش بوده است." بنایراین می توان نتیجه گرفت که تمدن شهری در قزوین بر محوریت باغستان شکل گرفته است.

- باغستان سنتی به دلیل نگرش و سیاست های غلط در دهه های اخیر با تخریب نگران کننده ای مواجه بوده است. بخشی از این تخریب به دلیل آن است که با ورود پول های نفتی، باغستان از محوریت اقتصادی شهر خارج شد. اما آنچه پرداختن به باغستان را به یک ضرورت تبدیل می کند، این است که باغستان هنوز در تامین شرایط زیستی در قزوین، نقش حیاتی دارد.

- تاریخچه باغستان
شهر قزوین تا چند دهه ی پیش در حلقه ی سبزی از انبوه درختان بادام و پسته و بوته های انگور قرار داشت. باغستان سنتی، که قدمت آن به استناد تاریخ مکتوب به بیش از هزار و صد سال و به گمان بسیاری به دوران ساسانی می رسد، به وسعت حدود 4000 هکتار شهر را در بر گرفته بود.

- نقشه ای که از شهر قزوین و باغستان در سال 1915 میلادی ترسیم شده است⬇️، نشان می دهد که 100 سال پیش مساحت باغستان در گرداگرد قزوین، حدود شش برابر مساحت شهر بوده است (شکل 2). این در حالی است که بر اثر توسعه ی بدون برنامه و نامتوازن شهر، جمعیت قزوین در دهه های اخیر چندین برابر شده و وسعت باغستان تقریبا به نصف، تقلیل یافته است.
یکی از مشهورترین ارجاعات تاریخی در این مورد، مربوط به سفرنامه ی ناصرخسرو است که قزوین را "شهری در میان باغ" توصیف می کند.

- باغستان، همچنین مجموعه ای ارزشمند از رفتار ها  و سنن مردم این سرزمین را در خود جای داده است . بعبارت دقیق تر، باغستان بعنوان اساسی ترین عنصر اکوسیستم قزوین، رفتار انسان ها را در این منطقه شکل داده و هویت اجتماعی مردمان قزوین را رقم زده است و به همین اعتبار در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده و در فهرست ثبت جهانی قرار دارد.

یکی دیگر از مواهب باغستان، تبدیل تهدید سیلاب به فرصت زندگی از طریق شیوه ای منحصر بفرد از آبیاری سیلابی
شاید مهمترین شاخصه ی باغستان شیوه ی مدیریت آب است که دانش بومی آب را در قزوین شکل داده است.

- قزوین به دلیل قرار گرفتن در حاشیه ی البرز همواره در معرض سیلاب های فصلی قرار داشته است. گذشتگان ما با هوشمندی، این تهدید را با احداث باغات دور تا دور شهر تبدیل به یک فرصت ارزشمند کرده اند. باغات باغستان بصورت حوضچه هایی در کنار هم قرار گرفته اند و با کرت (مرز) هایی به ارتفاع 0.5 تا 1.5 متر از هم جدا می شوند.
باغات، در فصل بارندگی، به نوبت تا ارتفاع کرت ها پر از آب می شوند و این آب به مرور در خاک نفوذ می کند. درختان باغستان و بوته های انگور، با همین یک بار آبیاری به حیات خود ادامه داده و بهترین محصولات را به بار می آورند.
علاوه بر این  نفوذ تدریجی آبی که می توانست هدر برود، سفره های زیرزمینی را تغذیه می کند. همچنین سیلاب، مواد غنی کوهپایه را  به باغستان هدایت می کند و خاک باغستان دائما بازسازی می شود.

- اهمیت دیگر باغستان.  نقش باغستان در شاخص هوای پاک شهر و منطقه است.
با توجه به قرار گرفتن قزوین در کنار شهرک های صنعتی آلاینده از یک سو و کانون های تولید ریزگرد از سوی دیگر، باغستان سنتی مهمترین عامل محافظتی شهر در برابر این تهدیدهاست. باغستان، کمربند سبزی است که قزوین را در برگرفته و ریه ی شهر قزوین به حساب می آید.

- از مهمترین کانون های تولید ریزگرد در استان قزوین منطقه ی بویین زهرا است. خوشبختانه بخش جنوب باغستان، آبادترین قسمت آن است و مانند سپری دفاعی در برابر این بخش از ریزگردها ایستاده است. اگر باغستان سنتی به روند تخریب خود ادامه دهد، به زودی قزوین دیگر مکان امنی برای زندگی نخواهد بود و مردم شهر و شهرهای اطراف، در معرض انواع تهدیدهای سلامت قرار خواهند گرفت.

از شکوه کرمانشاهانی ، ماهنامه فربانو، 


[ یکشنبه 27 اسفند 1396 ] [ 03:10 ق.ظ ] [ مهدی نوروزنیا ] [ نظرات ]
.: Weblog Themes By Pichak :.

درباره وبلاگ

"انجمن دوستداران باغستان سنتی قزوین" توسط برخی از دانشمندان علوم کشاورزی و محیط زیست ، دانشجویان و فعالین زیست محیط ، کشاورزان و باغداران شریف ، به مدیریت حجة الاسلام مهدی نوروزنیا تاسیس گردیده تا برای آشنا نمودن نسل امروز و فـــردا با ارزش‌هـای مادی و معنوی باغستان‌هـای قـزوین به عنوان میراث فرهنگی مردم قزوین، با برنامه هائی ازجمله:
برگزاری کنگره و جشنواره وایجاد نمایشگاه و موزه و همچنین برگزاری کارگاه آموزشی
مراقبت از درختـان ومحیط زیست و نیز جذب گردشگران داخلی و خارجی و همچنین حمایت از طرفداران محیط زیست اقدام می نماید.
آخرین مطالب
لیست آخرین مطالب
آمار سایت
بازدیدهای امروز : نفر
بازدیدهای دیروز : نفر
كل بازدیدها : نفر
بازدید این ماه : نفر
بازدید ماه قبل : نفر
تعداد نویسندگان : عدد
كل مطالب : عدد
آخرین بروز رسانی :
امکانات وب
http://payaupload.ir/up/94/5/k1mv_7.png


  • paper | خرید بک لینک رایگان | خرید لینک
  • وب نوکیا اس ام اس | لوک پستیو